Το κάταγμα ισχίου αποτελεί παραδοσιακά ένα από τα πιο μεγάλα φόβητρα για τα άτομα της τρίτης ηλικίας. Και αυτό όχι μόνο λόγω του κινδύνου αναπηρίας ή δυσκολίας στη βάδιση που αυτά συνεπάγονται, αλλά και μιας σειράς συνακόλουθων επιπλοκών που ενίοτε αποδεικνύονται μοιραίες.

Πλέον, όμως, χάρη σε σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές ελάχιστης επεμβατικότητας που χρησιμοποιούν εξελιγμένα εμφυτεύματα, οι κίνδυνοι από τα κατάγματα ισχίου περιορίζονται σημαντικά, εφόσον υπάρξει άμεση και εξειδικευμένη αντιμετώπισή τους.

Τι είναι τα κατάγματα ισχίου;

Τα κατάγματα ισχίου συνήθως προκαλούνται μετά από πτώση ή άσκηση βίας στο εξωτερικό μέρος του ισχίου.

Η οστεοπόρωση και η κακοήθεια (καρκίνος) είναι επίσης αιτίες που μειώνουν την οστική πυκνότητα και καθιστούν το ισχίο ευάλωτο.

Συνεπώς, τα κατάγματα ισχίου συναντώνται κατά κανόνα σε ηλικιωμένους ασθενείς, ενώ σε νεαρές ηλικίες προκαλούνται έπειτα από κάποιο σοβαρό ατύχημα.

Τα κατάγματα ισχίου διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες, τα υποκεφαλικά, τα διατροχαντήρια και το υποτροχαντήρια.

Ποια είναι τα συνήθη συμπτώματα;

Τα συμπτώματα του κατάγματος ισχίου είναι τα εξής:

• Πόνος στην εξωτερική επιφάνεια του ισχίου και στη βουβωνική περιοχή, που επιδεινώνεται, όσο ο ασθενής προσπαθεί να κάνει κάμψη ή στροφή του ισχίου
• Αδυναμία κίνησης, ορθοστάτησης, βάδισης
• Μώλωπες
• Παραμόρφωση του ποδιού, το πόδι δείχνει πιο κοντό και με εξωτερική στροφή

Πώς γίνεται η διάγνωση; 

Η διάγνωση του κατάγματος ισχίου πραγματοποιείται με βάση την κλινική εξέταση και επιβεβαιώνεται με τις ακτινογραφίες λεκάνης και μηριαίου ή/και αν ο γιατρός κρίνει απαραίτητο, σπάνια πάντως, με τη χρήση μαγνητικής ή αξονικής τομογραφίας.

Ποιοι είναι οι μέθοδοι θεραπείας;

Ο χειρουργός ορθοπαιδικός προτείνει την πιο αποτελεσματική θεραπεία λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και τη θέση του κατάγματος, την ηλικία, την κατάσταση της υγείας, καθώς και το ιατρικό ιστορικό του ασθενή.

Στην συντριπτική πλειοψηφία τα κατάγματα ισχίου αντιμετωπίζονται με χειρουργική θεραπεία.

Στην περίπτωση συγκεκριμένων καταγμάτων που θεωρούνται αρκετά σταθερά, συστήνεται η συντηρητική αντιμετώπιση τους, που συνδυάζεται με συστηματική παρακολούθηση, ώστε να μην υπάρξει επιδείνωση ή παρεκτόπιση τους. Επίσης, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις ,ιδίως σε μη περιπατητικούς ασθενείς, η υγεία των οποίων ενδέχεται να επηρεαστεί από οποιαδήποτε μορφή αναισθησίας, η χειρουργική επέμβαση αποφεύγεται.

Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, η θεραπεία των καταγμάτων ισχίου γίνεται κατά κανόνα με χειρουργική επέμβαση, εξατομικευμένα και όσο πιο άμεσα γίνεται.

Τα υποκεφαλικά κατάγματα σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως σε νεαρή ηλικία και όταν δεν είναι παρεκτοπισμένα ιδιαιτέρως, αντιμετωπίζονται µε τη μέθοδο της κοχλίωσης µε αυλοφόρες βίδες (cannulated screws), οι οποίες τοποθετούνται διαδερµικά. Η πλειονότητα των υποκεφαλικών καταγμάτων αντιμετωπίζονται με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές αρθροπλαστικής του ισχίου, ανάλογα την ηλικία και τη γενική κατάσταση του ασθενή.

Τα διατροχαντήρια και τα υποτροχαντήρια κατάγματα αντιμετωπίζονται πλέον με κλειστή ανάταξη και οστεοσύνθεση με ήλους τελευταίας γενιάς τύπου G-Nail . Πρόκειται για επέμβαση που διαρκεί λιγότερο από μια ώρα και η οποία έχει ως βασικό της πλεονέκτημα την ελαχιστοποίηση του χειρουργικού τραύματος και της απώλειας αίματος.

Πώς γίνεται η διάγνωση; 

Η διάγνωση του κατάγματος ισχίου πραγματοποιείται με βάση την κλινική εξέταση και επιβεβαιώνεται με τις ακτινογραφίες λεκάνης και μηριαίου ή/και αν ο γιατρός κρίνει απαραίτητο, σπάνια πάντως, με τη χρήση μαγνητικής ή αξονικής τομογραφίας.

Ποιοι είναι οι μέθοδοι θεραπείας;

Ο χειρουργός ορθοπαιδικός προτείνει την πιο αποτελεσματική θεραπεία λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και τη θέση του κατάγματος, την ηλικία, την κατάσταση της υγείας, καθώς και το ιατρικό ιστορικό του ασθενή.

Στην συντριπτική πλειοψηφία τα κατάγματα ισχίου αντιμετωπίζονται με χειρουργική θεραπεία.

Στην περίπτωση συγκεκριμένων καταγμάτων που θεωρούνται αρκετά σταθερά, συστήνεται η συντηρητική αντιμετώπιση τους, που συνδυάζεται με συστηματική παρακολούθηση, ώστε να μην υπάρξει επιδείνωση ή παρεκτόπιση τους. Επίσης, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις ,ιδίως σε μη περιπατητικούς ασθενείς, η υγεία των οποίων ενδέχεται να επηρεαστεί από οποιαδήποτε μορφή αναισθησίας, η χειρουργική επέμβαση αποφεύγεται.

Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, η θεραπεία των καταγμάτων ισχίου γίνεται κατά κανόνα με χειρουργική επέμβαση, εξατομικευμένα και όσο πιο άμεσα γίνεται.

Τα υποκεφαλικά κατάγματα σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδίως σε νεαρή ηλικία και όταν δεν είναι παρεκτοπισμένα ιδιαιτέρως, αντιμετωπίζονται µε τη μέθοδο της κοχλίωσης µε αυλοφόρες βίδες (cannulated screws), οι οποίες τοποθετούνται διαδερµικά. Η πλειονότητα των υποκεφαλικών καταγμάτων αντιμετωπίζονται με ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές αρθροπλαστικής του ισχίου, ανάλογα την ηλικία και τη γενική κατάσταση του ασθενή.

Τα διατροχαντήρια και τα υποτροχαντήρια κατάγματα αντιμετωπίζονται πλέον με κλειστή ανάταξη και οστεοσύνθεση με ήλους τελευταίας γενιάς τύπου G-Nail . Πρόκειται για επέμβαση που διαρκεί λιγότερο από μια ώρα και η οποία έχει ως βασικό της πλεονέκτημα την ελαχιστοποίηση του χειρουργικού τραύματος και της απώλειας αίματος.

Μετεγχειρητική αποκατάσταση

Ο συνδυασμός τεχνικών ελάχιστης επεμβατικότητας με τα πρωτόκολλα γρήγορης αποκατάστασης μπορεί να βοηθήσουν τον ασθενή να σηκωθεί και να περπατήσει εντός 4-5 ωρών από το χειρουργείο.

Έτσι, επιτυγχάνεται η βέλτιστη και ταχύτερη δυνατή αποκατάσταση του ασθενούς. Παράλληλα, ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος επιπλοκών και αυξάνονται κατακόρυφα οι πιθανότητες ο ασθενής να επιστρέψει στην πρότερη κινητική δραστηριότητα και καθημερινότητά του.

Πως μπορούν να προληφθούν τα κατάγματα ισχίου;

Δεν είναι δυνατό να προληφθούν όλα τα κατάγματα. Είναι όμως δυνατό με κατάλληλη άσκηση και διατροφή να διατηρηθούν τα οστά γερά, ώστε να είναι λιγότερο ευαίσθητα σε βλάβες και κακώσεις.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη σωστή διατροφή, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων που είναι πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D, όπως επίσης με τη συχνή άσκηση και τη μυϊκή ενδυνάμωση.

Εξίσου σημαντικό είναι η εργονομία του οικιακού περιβάλλοντος και η διόρθωση διαφόρων παθολογικών καταστάσεων με συμβουλές και οδηγίες από τους ειδικούς γιατρούς (νευρολόγους, παθολόγους, ΩΡΛ) και από τους φυσικοθεραπευτές.

Επίσης, θεμελιώδης σημασίας είναι ο έλεγχος της οστεοπόρωσης με μέτρηση της οστικής πυκνότητας.

Ο συνδυασμός όλων αυτών θα εξασφαλίσουν στην κατηγορία αυτή των συμπολιτών μας μια ασφαλέστερη και πιο ποιοτική ζωή.

Η κυφοπλαστική είναι μία μέθοδος μειωμένης επεμβατικότητας για την θεραπεία των συμπιεστικών σπονδυλικών καταγμάτων, τα οποία είναι κατάγματα των σπονδυλικών σωμάτων που σχηματίζουν την σπονδυλική στήλη.

Όταν σε ένα σπονδυλικό σώμα συμβαίνει κάταγμα, το σύνηθες ορθογώνιο σχήμα του οστού συμπιέζεται προκαλώντας πόνο. Αυτά τα συμπιεστικά κατάγματα μπορεί να συμβαίνουν σε ένα ή σε περισσότερους σπονδύλους στην σπονδυλική στήλη και είναι σύνηθες επακόλουθο της οστεοπόρωσης. 

Ποιος μπορεί να ωφεληθεί από την κυφοπλαστική;

Οποιοσδήποτε έχει υποστεί κάταγμα στη σπονδυλική στήλη μπορεί να ωφεληθεί από την μέθοδο. Ο γιατρός σας θα κρίνει αν η κυφοπλαστική είναι η καλύτερη λύση για το πρόβλημα σας.

Οι ασθενείς με επώδυνα οστεοπορωτικά κατάγματα οι οποίοι αντιμετωπίζουν παρατεταμένα προβλήματα πόνου, δυσκολίας στις καθημερινές δραστηριότητες και συνεχώς επιδεινούμενη κύφωση είναι η ομάδα που επωφελείται σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις.

Οι ασθενείς παρουσιάζουν ελαχιστοποίηση ή και εξαφάνιση όλου του πόνου αμέσως μετά την κυφοπλαστική.

Η επέμβαση της κυφοπλαστικής

Χρησιμοποιούμε ακτινοσκοπική καθοδήγηση για να εισάγουμε δια μέσου βελόνας ένα μπαλόνι στο σπονδυλικό κάταγμα, το οποίο εκτεινόμενο ανατάσσει το κάταγμα και δημιουργεί μια κοιλότητα μέσα στον σπόνδυλο.

Η ενίσχυση των σπονδύλων που έχουν υποστεί κάταγμα γίνεται με έγχυση ειδικού σκληρυντικού υλικού στην κοιλότητα όταν το μπαλόνι απομακρυνθεί. Η χειρουργική τομή είναι περίπου 0,5cm.

Πόσο γρήγορα θα επανέλθω στην καθημερινή ζωή μετά την επέμβαση της κυφοπλαστικής;

Η όλη επέμβαση διαρκεί περίπου 20 λεπτά για κάθε σπόνδυλο. Ο πόνος του κατάγματος υποχωρεί αμέσως. Μετά την επέμβαση ο ασθενής παραμένει για λίγο υπό παρακολούθηση στο χώρο της ανάνηψης.

Ο ασθενής κινητοποιείται πλήρως και στην κλινικη παραμένει από λίγες ώρες ως 1 ημέρα. Στο σπίτι ο ασθενής μπορεί να επανέλθει στις συνήθεις δραστηριότητες του άμεσα χωρίς να χρειάζεται παραμονή στο κρεβάτι ή εφαρμογή ζωνών και κηδεμόνων της μέσης.

Ωστόσο ενέργειες που απαιτούν αυξημένη προσπάθεια π.χ. σήκωμα μεγάλου βάρους, πρέπει να αποφεύγοντα για τουλάχιστον έξι εβδομάδες.

Αν κάποιος έχει κάταγμα σπονδυλικής στήλης πρέπει να αποφασίζει άμεσα την κυφοπλαστική ή πρέπει να περιμένει;

Η κυφοπλαστική είναι μια ελάχιστα παρεμβατική μέθοδος με μικροσκοπικές τομές στο δέρμα και με συνολική νοσηλεία μερικών ωρών. Επομένως είναι προτιμότερο, ιδιαίτερα σε ασθενείς μεγάλης ηλικίας να εξετάζεται η πιθανότητα θεραπείας με κυφοπλαστική νωρίς μετά το κάταγμα.

Είναι ασφαλής η επέμβαση της κυφοπλαστικής;

Με την ιατρική τεχνολογία της ψηφιακής 3διάστατης πλοήγησης, της ακτινοσκόπησης και της νευροπαρακολούθησης που έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας η πιθανότητα επιπλοκών από την επέμβαση είναι πάρα πολύ μικρή.

Η κυφοπλαστική είναι ασφαλής μέθοδος για τη θεραπεία οστεοπορωτικών καταγμάτων και άλλων σοβαρών προβλημάτων της σπονδυλικής στήλης.

Έχει πολύ καλά αποτελέσματα με επιτυχία άνω του 95% στην ανακούφιση του πόνου και των συνεπακόλουθων προβλημάτων (αναπνευστική δυσλειτουργία, καθήλωση στο κρεβάτι, ψυχολογική κατάπτωση) ενός οστεοπορωτικού κατάγματος.

Τι είναι το κάταγμα οστού;

Το κάταγμα ενός οστού είναι το σπάσιμο του οστού. Μπορεί να κυμαίνεται από μια λεπτή ρωγμή έως ένα πλήρες σπάσιμο. Το οστό μπορεί να σπάσει εγκάρσια, λοξά, σε πολλά σημεία ή σε πολλά κομμάτια.

Τα περισσότερα κατάγματα συμβαίνουν όταν ένα οστό δεχθεί μεγαλύτερη δύναμη ή πίεση από ό, τι μπορεί να αντέξει.

Ποια είναι τα συμπτώματα ενός κατάγματος;

Τα περισσότερα κατάγματα συνοδεύονται από έντονο πόνο τη στιγμή που συμβαίνει ο αρχικός τραυματισμός. Ο πόνος συνήθως επιδεινώνεται όταν μετακινείτε ή αγγίζετε την τραυματισμένη περιοχή.Άλλα πιθανά συμπτώματα ενός κατάγματος είναι:

• πρήξιμο-οίδημα, ερυθρότητα και μώλωπες στην τραυματισμένη περιοχή
• δυσκολία στήριξης βάρους στην τραυματισμένη περιοχή
• ορατή παραμόρφωση στην τραυματισμένη περιοχή 

Εάν υποψιάζεστε ότι έχετε κάταγμα, ζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια.

Ποιοι είναι οι διαφορετικοί τύποι καταγμάτων;

Τα κατάγματα μπορούν να ταξινομηθούν γενικά ως κλειστά ή ανοιχτά, καθώς και ως ατελή ή πλήρη. 

Κλειστό και ανοιχτό κάταγμα

Σε ένα κλειστό κάταγμα, το σπασμένο οστό δεν διαπερνάει – σχίζει το δέρμα, ενώ σε ένα ανοιχτό κάταγμα τα άκρα του σπασμένου οστού σχίζουν το δέρμα. Όταν τα οστά και άλλοι εσωτερικοί ιστοί εκτίθενται στο περιβάλλον ο κίνδυνος μόλυνσης αυξάνεται δραματικά. 

Το ανοικτό κάταγμα είναι από τις επείγουσες καταστάσεις της Ορθοπαιδικής-Τραυματολογίας.

Ατελές και πλήρες κάταγμα

Σε ένα ατελές κάταγμα, το οστό δεν σπάει εντελώς από άκρο σε άκρο.
Σε ένα πλήρες κάταγμα, το οστό σπάει εντελώς χάνοντας τη συνέχεια του. Είναι σπασμένο ή θρυμματισμένο σε δύο ή περισσότερα κομμάτια.

Τα ατελή κατάγματα είναι πιο συχνά στα παιδιά. Τα οστά τους είναι πιο μαλακά από αυτά των ενηλίκων. Ως αποτέλεσμα, είναι πιο πιθανό να λυγίσουν παρά να σπάσουν.

Πλήρης κατάγματα μπορεί να συμβούν σε οποιαδήποτε ηλικία.

Τί προκαλεί το κάταγμα των οστών;

Ένα οστό μπορεί να υποστεί κάταγμα όταν υποστεί μεγαλύτερη πίεση ή δύναμη από ό, τι μπορεί να υποστηρίξει. Αυτή η δύναμη εφαρμόζεται συνήθως απότομα ή είναι πολύ μεγάλη. Το μέγεθος της δύναμης καθορίζει τη σοβαρότητα του κατάγματος.
Μερικές κοινές αιτίες καταγμάτων περιλαμβάνουν:

• πτώσεις
• απευθείας πλήξη στο σώμα
• τραυματικά συμβάντα, όπως αυτοκινητιστικά ατυχήματα
• τραυματισμοί από σπορ
• γενετικά νοσήματα
• υπερχρήση, καταπόνηση ( κατάγματα κοπώσεως στους αθλητές)

Ποιος κινδυνεύει από κάταγμα;

Ο καθένας μπορεί να υποστεί κάταγμα. Αλλά είναι πιο πιθανό να υποστούν κάταγμα όσοι έχουν εύθραυστα οστά ή χαμηλή οστική πυκνότητα – οστεοπόρωση.

Εύθραυστα οστά έχουν συνήθως:

• Οι ηλικιωμένοι
• Όσοι έχουν οστεοπόρωση
  Ασθενείς με ενδοκρινικές ή γαστρεντερικές παθήσεις
• Ασθενείς που λαμβάνουν κορτικοστεροειδή
• Άτομα που είναι σωματικά αδρανή
• Αλκοολικοί
• Καπνιστές

Πώς διαγιγνώσκεται ένα κάταγμα;

Εάν υποψιάζεστε ότι έχετε κάταγμα, ζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια.
Ο γιατρός σας θα σας ρωτήσει για τα συμπτώματά και θα εξετάσει κλινικά την τραυματισμένη περιοχή.
Εάν υπάρχει υποψία κατάγματος θα ζητηθούν ακτινογραφίες, που είναι η πιο κοινή μέθοδος διάγνωσης κατάγματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί επίσης να απαιτηθεί μια μαγνητική (MRI) ή υπολογιστική τομογραφία (CT ή CAT scan) για να εξεταστούν πιο λεπτομερώς τα οστά και οι γύρω ιστοί.

Πού εντοπίζεται ένα κάταγμα οστού;

Οποιοδήποτε οστό μπορεί να υποστεί κάταγμα, να σπάσει. Είναι συχνότερο σε κάποιες ανατομικές περιοχές, όπως το ισχίο, ο καρπός, η ποδοκνημική και ο ώμος

Πώς αντιμετωπίζεται το κάταγμα των οστών;

Η θεραπεία ενός κατάγματος θα εξαρτηθεί από τον τύπο, τη θέση του, την ηλικία και μια σειρά άλλων παραγόντων.

Γενικά, στόχος είναι να επανατοποθετηθούν τα σπασμένα κομμάτια των οστών στις σωστές τους θέσεις και να σταθεροποιηθούν μέχρι να πωρωθούν, να κολλήσουν.

Είναι σημαντικό να διατηρηθούν τα σπασμένα οστά ακίνητα μέχρι να πωρωθούν. Εάν είναι σωστά ευθυγραμμισμένα και σταθεροποιημένα, το νέο οστό τελικά θα γεφυρώσει και θα συνδέσει τα κομμάτια.

• Ο γιατρός σας μπορεί να χρησιμοποιήσει νάρθηκα ή γύψο για να σταθεροποιήσει το σπασμένο οστό.

• Για πιο σύνθετα κατάγματα, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Αυτή μπορεί να γίνει με ανοιχτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση (τοποθέτηση πλακών, βιδών, ενδομυελικών ήλων, κ.α.) ή εξωτερική οστεοσύνθεση (τοποθέτηση εξωτερικού σκελετού με μπάρες και καρφιά).

Μετά από μια  αρχική περίοδο ανάπαυσης, και ανάλογα με το είδος και την περιοχή του κατάγματος μπορεί χρειαστούν φυσιοθεραπείες ή άλλες στρατηγικές για την γρηγορότερη και καλύτερη αποκατάσταση.

Ποιες είναι οι επιπλοκές των καταγμάτων;

Οι συχνότερες επιπλοκές των καταγμάτων είναι:

• • Δυσκαμψία αρθρώσεων
  • Καθυστερημένη πώρωση
  • Ψευδάρθρωση κατάγματος (να μην πωρωθεί – κολλήσει το κάταγμα)
  • Πώρωση σε πλημμελή θέση (να κολλήσει στραβά)
  • Λοίμωξη

Είναι πολύ σημαντική η ορθή διάγνωση και η εφαρμογή της ενδεικνυόμενης μεθόδου, για την αποφυγή επιπλοκών.

Πως μπορούν να προληφθούν τα κατάγματα;

Δεν είναι δυνατό  να προληφθούν όλα τα κατάγματα.

Είναι όμως δυνατό με κατάλληλη άσκηση και διατροφή  να διατηρηθούν τα οστά γερά, ώστε να είναι λιγότερο ευαίσθητα σε βλάβες και κακώσεις. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη σωστή διατροφή, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων που είναι πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D.

Η συχνή άσκηση και η μυική ενδυνάμωση μπορούν επίσης να βοηθήσουν σημαντικά. Σημαντικά μπορούν να βοηθήσουν το περπάτημα, η πεζοπορία, το τρέξιμο, ο χορός και η προπόνηση με βάρη.